inceleme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
inceleme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

8 Ocak 2012 Pazar

The changes in English after the Norman Conquest

We always thought that English is inseparable to English people, but the language of England’s history is short. Different people have inhabited the British Isles, but we know very little about the languages spoken until the coming of the Celts around 3.000 years ago. Celtic languages were spoken all over Europe and there were many tribes. The Celts displaced or mixed with the people inhabiting Britain before them, they and the language they spoke were later displaced. Celtic was probably the first Indo-European language to spoken in England. We mean by the term Indo-European only to the culture of a group of people who lived in a relatively small area in early times and who spoke a more or less unified language out of which many languages have developed over thousands of years, not any racial connotations. It became the source of most other European and many South-Asian Languages.

Another language was Latin, which was spoken for a period of about four centuries before the coming of English. When Britain became a domain of the Roman Empire they received Latin. In 55 B.C. Julius Caesar, decided upon an invasion of England, yet aim of his attempt was not clear. Because of the political power of the Roman Empire, Latin was spoken in parts of Britain and European continent and applied a strong influence on Celtic and Germanic languages. Words such as wall, kitchen, wine and mile borrowed from Latin to Germanic (and though Germanic into English) during this time.  The Latin influence continues through medieval and renaissance times, not though actual migrations but though the Catholic Church and intellectual developments such as Humanism and the Renaissance.

In 449, English became an official language of British Isles with the reach of Germanic tribes and their languages. The Germanic tribes (e.g. the Franks, Angles, Saxons, Vandals, Goths) were different culturally, but it is not clear how distinct their language were. With time the tribe of Angles became the dominant group, and some people who settled in England form the fifth century called themselves Engle (Angles) and their language englisc (Angle-ish). The word “English” derives form one of these tribes—the Angles.

During the disorder that followed the withdrawal of the Roman legions and the coming of the Anglo-Saxons, Christianity had died out among the Britons. The only religion of the Anglo-Saxons themselves was Germanic paganism, in England during the Old English period (449–1066). Christianization is a landmark in the history of the English language because it brought England and the English speakers into the only living intellectual community of Europe, that of the Latin Church. England immediately adopted the Latin alpha- bet, and English was soon being written down extensively. New loanwords from Latin began to appear in English. During the seventh and eighth centuries, the level of Latin scholarship was so high in England that English scholars were in demand on the Continent.

William the I (William the Conqueror, Duke of Normandy) and his followers took control of the area of northern France that became known as Normandy (Norman = “north man”). The Normans soon gave up their own language in favor of French, but it was a French heavily influenced by their original Germanic dialect, a fact that was much later to be of significance in the ultimate resurgence of English in England. One of the reasons for this relatively easy acceptance was that William brought the land more unity, peace, and stability than it had experienced for generations.

The linguistic situation in Britain after the Conquest was complex. French was the native language of a minority of a few thousand speakers, but a minority with influence out of all proportion to their numbers because they controlled the political, ecclesiastical, economic, and cultural life of the nation. The English court was a French-speaking court. Anglo-Norman writers including Marie de France, Wace, Béroul, and Thomas of Britain wrote for some of the finest French literature of the period in England for French-speaking English. A large majority of the population of England spoke English but English had no value. In the Church and of many secular documents the language of Latin became the written language. It was also spoken in the newly emerging universities and in the Church. Even if the kings had no English, most of the nobility would have had to learn English words in order to communicate with their Anglo-Saxon subordinates. Half of English dictionary is full with French words, such as; religion, pray, duty, pay, trouble, estate, tax. Most of them supervened English after 1204.  

We can see the Normans’ influence on English without argue. We may say that English became a pair of French, half of the dictionary was full of French words, the rulers of the country know French not English. With time, French loss its value in England and English became dominant again. This intercourse led to a smoothing out of the most striking dialectal differences and to the beginnings of a new branch of English, based on the London dialect but including features from all dialectal areas. By the 14th century, for about three hundred years after the Conquest, French became a language, like Latin, was taught in the schools. But French remained the official language of England until the second half of the 14th century. Two events of that century confirmed its fate and guaranteed the rebirth of English.

The first of these events was the Black Death (1348), one-third of the people in England died of the Black Death between 1348 and 1351. With the decreasing of the population, the need to labor was increased. The ruling classes were had to respect the lower classes because they needed them so much. This respect leaded them to respect English too. It was the only language of the lower classes.

The second of these events was the Hundred Years War (1337-1453). It was between England and France, and France defeated by England. And England no longer had any reasons to learn or use French. Before the end of the Hundred Years War, French had already become a second language in England, even among the nobility.

By the mid-fourteenth century, English was used as the language of learning in schools. In 1362, English became the official language in England. The kings of England had spoken English and the number of manuscripts written in English. By the fifteenth century, everyone in England knew English. Throughout the period there was great dialectal differences in the English spoken and written different parts of the country. A standard spoken and written English based on the London dialect was appeared. This London dialect is the basis of all the national standards of today in Britain.

Toward the end of the fifteenth century, printing came to England; the printers set up their establishments in London and printed their books in the London dialect. This books spread throughout the country, they can carry the written version of London English with them all the time. The period of the ascendancy of Henry VIII to the throne in 1509 and the period of the end of the Middle English are harmonized.

To sum up the changes in English briefly; first difference came with the Norman Conquest, and the influences of French, Latin, and Scandinavian; later on, the Black Death and The Hundred Years War, with these war series French creased its value/importance on English and in England. With Norman Conquest the Old English period continued until the year 1100, then Middle English period started and it ended in the year 1500 with the same time of the ascendancy of Henry VIII.         


---

Algeo, John. The Origins and Development of the English Language, 6th ed, Wadsworth, 2010.
Baugh, Albert C.,  A History of the English Language. Routledhe Publishing, 1993.
Chomsky, Noam. On Nature and Language. CUP.
Gelderen, Elly van. A History of the English Language. John Benjamins Publishing Company, 2006.
Gruyter, Monton de. Studies in the History of the English Language IV: Empirical and Analytical Advances in the Study of English Language Change.
Susan M. Fitzmaurice & Donka Minkova (ed.), CUP, 2000.
Jespersen, Otto., Language: Its Nature, Development and Origin. 1954.
Knowles, Gerry. A Cultural History of the English Language. Arnold Publishing Company, 1997.

4 Ocak 2012 Çarşamba

Dramatic Poesy için fezleke

 

John Dryden bu makaleyi, 1668 yılı cıvarında yazmıştır. Kendisi hem Elizabeth döneminde hem de Jacobean döneminde yazı yazmıştır. Diyebiliriz ki, hemen her türde eseri vardır; şiir, drama, komedi, essay… vs. İngiliz edebiyat tarihinde onun yaşadığı ve yazın verdiği dönem için Age of Dryden (/ Age of Reason/ Age of Augustus) isimleri verilmiştir.


Eser, eskiler ile yenilerin; Fransızlar ile Elizabeth & Jacobean dönemlerindeki yerli İngilizlerin bir karşılaştırmasını sunmak amaçlı ufak bir tartışma ile başlıyor. Metinde bu dört kolu temsil eden dört karakter var, sırasıyla: Crites (Sir Robert Howard) eski dramayı; Eugenius (Lord Buckhurst, Dryden’ın patronu) yenileri; Lisideus (Sir Charles Seddley) Fransızların İngilizler üstündeki egemenliğini; Neander (Dryden’in kendisi) Shakespeare’den kendi dönemine kadar ki İngiliz dramasını savunuyor. Parantez içindeki isimler Dryden’in yaşadığı dönemde birazdan da sözünü edeceğimiz argümanları ortaya koyarak bulundukları bu kolları temsil etmişlerdir.

Bu dört karakter İngiltere’nin kıyısında Thames Nehri’ne yakın bir yerde gezinirken, Alman ordusunu taarruz etmiş, muzaffer İngiliz ordusunu görürler ve bu zafer için bir kutlama şiiri yazılması gerektiğine karar verirler. Lakin sorun, bu dört farklı ekolu temsil eden dört adamın da kendi ekolünden bir şiir yazılmasını istemesidir. İçlerinden, Eugenius şiirin çok geniş bir alan olduğuna dikkat çeker ve hep birlikte bunu “Dramatic Poesy” ‘e (örn. Drama [oyun]) indirgemeye karar verirler. Lisideus da hemen “oyun”un ne demek olduğunu açıklar:

“A just and lively image of human nature, representing its passions and homours, and the changes of fortune to which it is subject, for the delight and instruction of mankind.”

Ve atışma başlar…

İlk olarak Crites’in argümanları gelir:


  1.       Her dönemin belli bir ilgi alanı vardır. Bu dönem için bu, natural philosophy’dir. Yeni bir doğanın ayyuka çıkması lazım.
  2.       Eskilerin işleri bizler için birer modeldir. 
  3.       Şiiri üretmede herhangi bir kalite yok. Bunun için çok fazla çaba harcayan da yok, yeterince saygın bir uğraş değil.
  4.       “ince mizah”imiz dışında eskilerin işlerine hiçbir şey ekleyemedik. 
  5.       Şiir yazarken kural olarak kullandığımız metinler bize eskilerden, Aristoteles ve Horatius’tan kaldı, örneğin; üç birlik kuralı (zaman, mekan, olay).

Crites’ten sonra sırayı, karşı ekolu olan Yenileri savunan Eugenius geliyor;

1.     Yenilerin eskilerin kurallarını  ve deneyimlerini kullandıkları doğru ama bu mirasa bir şeyler eklemediklerini söylemek yanlış olur. Onlardan aldığımız deneyimleri kendi çabalarımıza kattık.
2.     Sadece onları körce taklit ederek değil doğaya ve hayata bakarak da bir şeyler oluşturduk. Böylelikle, onların kaçırdığı bazı “özellikleri” ve karakteristikleri bulabildik.
3.     Eskilerin eksik oldukları bazı noktalar vardı, örneğin: oyunların hikayelerini bilenen mitlerden alıyorlardı, o dönem seyircisinin mitlere aşına olduğun düşünürsek bu, onların esnemesine sebep olabilirdi; sahne bölümleri eskilerin döneminde yoktu, bu Horatius’un döneminde ortaya çıkmıştı, bundan önce bölümleri korolar belirliyordu; ve üç birlik kuralı, eskiler tarafından değil de Fransızlar tarafından ortaya atılmıştı.
Crites, Eugenius’un bazı ithamlarına, eskilerin kahramanları şimdinin (yeninin) kahramanlarından daha cana yakın, daha konuşkandır, ve onların konuşmaları dönemin ruhuna uygundur, diye karşılık verir. Bu konuşma ile dört arkadaş sessizliğe dalar, bunu İngiliz dramasına karşı Fransızların üstünlüğünü savunan Lisideus’un argümanları bozar:

1.     Kabul etmek gerekir ki, İngilizler 40 yıl* kadar önce daha iyi yazarlara sahipti. Lakin ülkede huzur kaybolunca** Musalar da onlara huzur veren yerlere gittiler; Fransa’da Kardinal Richelieu’nun koruması altında eser vermeye devam ettiler.
2.     İngilizlerin “traji-komedi” dedikleri iki türün birleşmiş olduğu oyunların aksine, Fransızlar üç birlik kuralına her zaman uymuşlardır. (Aristoteles’in de trajediler hakkında, onların “hayranlık verici” olmaları gerektiği minvalinde bir şeyler söyler Lisideus, ama Aristoteles’in böyle bir söylemi bulunmamaktadır.)
3.     Oyunlarının plot’larının (mitos) daha önceden biliniyor oluşu onların avantajıdır. (Tarihsel hikayeler ya da mitleri oyunlaştırıyorlar.) Eskilerin ötesine de geçerek, oyunlarda poetic justice (bir çeşit ilahi adalet) ile iyi olana iyilik, kötü olana kötülük verdikleri için tarihsel hikayelerden ya da insanın kaderinden “daha iyi”dir.
4.     İngiliz draması “gerçeklikten uzak”tır. Örneğin, Shakespeare’in tarihsel oyunlarında, sahnede yarım saatte 40 yıl geçirilebiliyor. Seyirci bu denli gerçek dışı şeylerden tatmin olamaz. Diğer bir deyişle, oyunlar inandırıcı olmalıdır.
5.     Oyunlarında sadece bir tane “karakter” olur ve tüm oyun onun etrafında döner. Diğerleri ise sadece yardımcı rollerdir.
6.     Fransız oyunlarında, (Eski Yunandaki gibi) sahnede kanlı sahneler, savaş sahneleri, cinayet sahneleri oynanmaz, yalnızca bir figüran tarafından “anlatılır”.
7.     İngiliz ve İspanyol dramasının aksine oyunları yalnızca tek bir büyük aksiyondan oluşur.
8.  Tek aksiyon olduğu için, yazarların daha fazla dize ve daha ustaca tarifler yapmaları kaçınılmazdır.
9.     Fransızlar oyunlarında kafiye kullanırken İngilizler kafiyede iyi olmadıkları için blank verse  (serbest kafiye) kullanır.

Lisideus’un Fransız dramasını savunması bittikten sonra beklenen kişi Dryden buradaki karakter adı ile Neander İngiliz dramasını savunmaya geçer, işte onun argümanları:

  1.  Fransızların plotlarını daha kurallara uygun bir şekilde inşa ettiği doğrudur. Ama yine de ben bizim hatalarımızın ya da doğrularımızın Fransızları bizden üstün kılabileceğini düşünmüyorum.
  2.  İngilizler dramayı “insan doğasının yaşayın bir yansıması” olarak alırken, Fransızlar daha çok “ruhsuz drama” yapıyorlar. Son zamanlarda Moliére gibi bazı yazarlar İngilizleri yansıtmaya başladı. Bizim traji-komedilerimiz gibi onlar da iki türü birbirine karıştırmaya başladı. Yine de hiçbir Fransız oyununda Ben Jonson’da olduğu kadar çeşit olamaz. “Eğlenceyi/zevki ciddi plotlarla karıştırmak” kötü bir şey olamaz, günlük hayatımızda iyi ile kötü, hoş ile nahoş şeyler yan yana karşımıza çıkmıyor mu? Oyunlarda niye olmasın? Her şeyden önce, vücudumuzun bir seyahat ile yenilenmesi gibi aklımızın da yenilenmeye ihtiyacı vardır.
  3. Lisideus ve diğerleri İngilizlerin (kelime) dağarcığı geniş oyunları yerine  niçin Fransızların yavan oyunlarını övüyorlar.
  4. Bir oyun iyi kurulmalı derken Eugenius doğru söylüyor. İngiliz oyunları bir de daha iyi kurulursa tadından yenmez.
  5.  Lisideus’un dediği, Fransızların bir tek aksiyonu olduğu için tutkuları ustaca anlatacak daha çok vakti olduğu fikrini reddediyor, onların kafiyelerini ise çok “soğuk” buluyor. Bu uzun tiratların izleyici de sıkıp bunaltacağını düşünüyor. Ama belki onları için bu tiratlar iyi olabilir ne de olsa; onlar neşeli ve gevşek insanlar oldukları için kendilerini daha ciddi yapacak yerlere gitmeyi tercih ediyorlar oysa İngilizler doğaları gereği asık yüzlü insanlar oldukları için onları daha güleryüzlü yapacak yerlere gitmeyi tercih ediyorlar. 
  6. Lisideus’un dediği ve Fransızların ustalığını gösteren bir oyunda yalnızca tek bir “karakter” olması gerektiğine inanmıyor ve eğer bir oyunda birden fazla karakter varsa bu, oyunun daha çeşitli olduğunun bir kanıtıdır.
  7. Fransızlar şiddet sahnelerinin gösterilmesinden çok anlatılmasını  isterken İngilizler bu türden şeyleri sahnede görmekten hoşlanıyorlar. Hem seyircinin bu tür (savaş) sahnelerini hayal etmemesi için herhangi bir neden yok. Eğer aynı seyirci mitolojiye dayalı bir oyun izliyor olsa o zaman da bu türden doğaüstü şeylere inanıyor olurdu.
  8. Fransız drama yazarlarının kendileri bile drama kullarına sıkı sıkıya bağlı olduklarını itiraf ediyorlar. Corneille bunun sebebini üç birlik kuralından zaman ve mekan öğelerine olan bağlılıklarına dayandırırken, plotları da “hayalgücünden hallice” yorumunu yapıyor.

Son olarak, Neander yani Dryden bir neticeye varıyor:

Bizim tiyatromuz (İngiliz tiyatrosu) hiçbir şeyini hiç kimseye borçlu değil, çünkü biz kendi Shakespeare, Fletcher, Jonson gibi “usta”larımızı takip ediyoruz.

Neander’e gore iki önemli iddia var; ilki, bizim oyunlarımız karakter ve plot yönünden çeşitlidir, ikincisi, Shakespeare ya da Fletcher’in başıbozuk oyunlarında Fransızlarınkinden çok daha “erkekçe” zevk ve daha ulu bir üstünlük vardır.

Yazısını bitirmeden önce Dryden Shakespeare ve Fletcher için yorumlar yapıyor, Shakespeare için “tüm zamanların yazarı” yakıştırmasında bulunuyor.

Yazısını ise başından beri konuştukları, tartıştıkları kuralları üstünde incelemek amaçlı seçtikleri Ben Jonson’in The Silent Woman adlı eserine geçiyorlar.


3 Ocak 2012 Salı

An Apology for Poetry için fezleke


 

Dünkü yazıya konu olan An Apology for Poetry metni Sir Philip Sidney’in 1580 cıvarında yazdığı varsayılan ve 1595’te ise baskısı çıkan, (İngiliz) Rönesans’ının en önemli ve büyük eleştirel eserlerinden birisidir. Rönesans kavramı çerçevesinde edebiyat alanı için ele alınan konuların, fikirlerin bir derlemesini/savunmasını yapar.


1579 da Stephen Gosson’un yazdığı The School of Abuse’a cevap mahiyetindedir. Gosson yazdığı bu metinle edebiyata (bilhassa dramaya) Puritan bir saldırı gerçekleştirir ve eseri Sidney’e atfeder. Puritan olduğunu özellikle belirtiyorum çünkü Puritanlar eğlenceli olan her şeye karşılar ve İngiltere’de tiyatroların bir dönem kapatılmış olmasının da başlıca sorumluları onlardır. An Apology for Poetry’de Sidney’in bu saldırıya (ve genel olarak şiirden nefret edenlere) verdiği cevapları görüyoruz.

Sidney, metni klasik söylevin 7 farklı bölümüne dayandırarak yazar: exordium (dinleyicinin ilgisini çekme); narratio (şiirin tarihsel arka planı); propositio (şiiri savunması); partitio (argümanları kategorize etmesi); confirmatio (durumu ortaya koyuşu); reprehensio (son kez karşı tarafın argümanlarını reddetme); peroratio (sonuç). Argümanlarını 3 temel başlık altında toplar: şiirin* tarihsel rolü, şiirin ideal amaçı üstüne felsefi bir münazara ve şiirin manevi ve ansal mahiyetleri.

Başlangıç olarak (Exordium), Sidney okuyucunun ilgisini çekebilmek için bir hikaye ile başlar, bunu ise şiire/edebiyata bağlar ve asıl konusuna giriş yapar (Narratio). Şiirin tarihsel rolünden bahseder; Romalılar şair için vates (kahin) kelimesini kullanırlar, dolayısıyla şair denen kişi kahince bir karakterdir. Bunun için ise İncil’den (Old Testament) “David’s Psalms” süresini örnek verir. Hemen ardından Eski Yunanlıların şair için kullandıkları poet (yapan) kelimesine geliyor, bu anlamı vermelerinin sebebinin ise şairlerin doğa ve gerçeklik ile birlikte başka dünyalarla da uğraştıklarını, Aristoteles’ten farklı olarak şiirin tüm bilgi kaynaklarından (hukuktan, felsefeden, geometriden, hekimlikten, vs.) daha yüce olduğunu vurgular. Şairin yaşadığımız dünyadan daha güzel, daha iyi bir yer yaratabilme gücünden ve şairlerin doğadan aldıklarını birer altın olarak geri verebildiklerinden bahsediyor. (“Her world is brazen, the poets only deliver a golden”)

“Şiir bir taklit sanatıdır ve temel amacı öğretmek ve sevindirmek”tir diye şiir tanımı yapan Sidney şiiri 3 türe ayırır; dini şiir, felsefi şiir, imgesel/yaratıcı şiir. Esas olarak 3.tür olan, imgesel/yaratıcı şiir üstünde duran Sindey bunun önemini mısra veyahut kafiyeyle bağdaştırmadan anlatıyor (İngiliz dramasının en parlak dönemlerinden saydığımız Shakespeare dönemi örnek alınabilir, o da eserlerini blank verse [serbest kafiye] ile yazardı, sonuç ortada).

Sidney’in şiirin en üstün olduğunu düşündüğünü yukarıda söylemiştik, eserin bu bölümünde, konu yine buna geliyor ve ona “architectonic” yani baş yaratıcı sıfatını veriyor. Şiirin üstün olduğu savını sağlamlaştırmak için felsefenin ve tarihin eksikliklerinden bahsediyor; filozofun bilgilerinin soyut ve genel olduğunu, tarihçilerin ise ilke eksikliği olduğundan gem vuruyor. Bu bölümü şiirin avantajlarından bazılarını sayarak kapatıyor: şiir, tarihin ve felsefenin veremediği her şeyi—örneği ve ilkeyi—verebilir; şair, filozofun aksine, somut ile soyut olan şeyi birleştirebilen kişidir; şiir somut örnekleri ile felsefeyi aşar; şairin erdem ve zaafları bir tarihçininkinden daha mükemmeldir, çünkü tarihçi her şeyi olduğu gibi anlamak durumundayken şair olaylara istediği şekli verebilir. [Bu noktada poetic justice’dan bahsetmek gerekir, çevirisinde anlam kayması olduğunu düşünüyorum çünkü bunu ilahi adalet diye çeviriyorlar, oysa burada poetic, ilahi anlamında kullanılmamaktadır. Şairin olayları ahlakı olarak düzeltebileceği anlamı verilmektedir.]

Sidney, Gosson'un ve diğer şiir karşıtı söylevcilerin lakırtılarını iki gruba ayırıyor: saçma/önemsiz itirazlar ve esas itirazlar. Tahmin edeceğiniz gibi saçma/önemsiz itirazlarla çok vakit harcamıyor onlar için: cevap vermeye bile değmeyecek, önemsiz ve zararsız şeyler diyor. Esas itirazları ise dört temel maddeye ayırarak inceliyor: 

  1. Deniyor ki, insan vaktini şiirden daha öğretici şeylerle harcamalı. Sidney ise şöyle düşünüyor, yukarıda da söylemiştik, şiir hem öğretici hem de erdemlerle yöneliktir.
  2. Şiirin kötülüklerin ana kaynağı olduğu, söyleniyor. Sidney ustaca şöyle diyor, bir insan herhangi bir şey bilgilendirmiyorsa (1. maddede şiirin öğretici olmadığını iddia etmişlerdi) o halde şair nasıl olur da yalan söyler. Birisinin yalan söyleyebilmesi için önce bilgilendirmesi gerekir.
  3. Şiirin, insanın aklını gerektiği gibi kullanmamasına ve onu şehvet ve günah dolu aşka yönlendirdiğinden gem vuruyorlar. Sidney bu saldırıdan da güzel bir örnekle çıkıyor, şiirin gerektiği gibi kullanılmadığında zararlı olabileceğini kabul ediyor, tıpkı tıp biliminin zehir yapmak için suistimal edilmesi gibi.
  4. Bu sefer, son taarruz olarak olarak Plato'u öne sürüyorlar ve onun Republic (Devlet) adlı eserinde sanatçıları ideal devletten kovduğunu söylüyorlar. Sidney kendi yanında olduğuna yürekten inandığı Plato'yu savunuyor, onun şairlere değil şiirin suistimal edilmesine karşı olduğu, Plato'nun şairlerin başı olduğu ve Caesar, Aristotle, Plutarch gibi ustaların onu nasıl onurlandırdığını anlatıyor.
Sidney metnini toplamaya başladığında son olarak, şiirin İngiltere'deki yerinden söz açıyor. Başka ülkelerdeki gibi, İngiltere'de niye şiirin onurlandırılmadığını, hiçbir yazarın şair olarak doğmamış olmasına bağlıyor. Şiirin; sanata, yansımaya ve uygulamaya/çalışmaya ihtiyaç duyduğunu düşünüyor. İngiliz dramasına kendi eleştirini getirerek, oyunların hiçbirinin tam olarak bir komedi ya da trajedi olamadığını, çünkü 3 birlik (zaman, mekan, olay birliği) kuralına uymadıklarını, bir sürü yanlışlıkla dolu olduklarını ve komedilerin hatalı varsayımlar üstüne inşa edildiğini, komedinin asıl amacının kaba güldürüden ziyade güzel öğretimler vermesi gerektiği söyleyerek metnini sonlandırıyor.

Tutarlı bir yol izlediği aşıkar, zira şiiri savunmak için yazmaya başladığı metni, kendi şiir eleştirisi ile sonlandırabilmiş.